Kastracja to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów w weterynarii, a jednocześnie temat, wokół którego narosło sporo mitów. Nie jest ani obowiązkiem każdego opiekuna, ani zabiegiem „na wszelki wypadek”. To decyzja medyczna, którą warto podjąć po konsultacji z lekarzem, który zbada psa i uwzględni jego rasę, wiek oraz stan zdrowia.
Kastracja a sterylizacja – na czym polega różnica?
Kastracja oznacza usunięcie gonad: jąder u samca albo jajników (z macicą lub bez) u suki. Trwale wyłącza to produkcję hormonów płciowych. Sterylizacja w ścisłym znaczeniu to przerwanie ciągłości nasieniowodów lub jajowodów: pies traci zdolność rozrodczą, ale hormony zostają, więc cieczki i zachowania płciowe nie ustępują. W Polsce sterylizacją potocznie nazywa się jednak także usunięcie jajników i macicy u suk, dlatego przy umawianiu zabiegu warto dopytać o metodę.
Korzyści zdrowotne kastracji
U suk
- ✔️ Guzy gruczołu mlekowego to najczęstsze nowotwory u niekastrowanych suk, a mniej więcej połowa z nich jest złośliwa. Zabieg przed pierwszą cieczką najsilniej ogranicza ryzyko, po drugiej ochrona jest już wyraźnie słabsza.
- ✔️ Ropomacicze to ropne zapalenie macicy, zagrażające życiu i leczone zwykle chirurgicznie. Usunięcie macicy wyklucza to schorzenie.
- ✔️ Brak cieczek i ciąż urojonych.
U samców
- ✔️ Zabieg praktycznie eliminuje nowotwory jąder i zmniejsza ryzyko rozrostu prostaty oraz przepukliny kroczowej.
- ✔️ Jest zalecany przy wnętrostwie, bo zatrzymane jądro znacznie częściej ulega nowotworzeniu.
Czego kastracja nie załatwia i jakie niesie ryzyko?
Kastracja zmniejsza wędrowanie, znaczenie terenu i zachowania seksualne, ale nie jest lekiem na agresję czy brak wychowania. Do możliwych skutków ubocznych należą:
- ✔️ skłonność do nadwagi, więc konieczna jest korekta diety,
- ✔️ nietrzymanie moczu u części suk, częściej u ras dużych,
- ✔️ zmiana struktury sierści u niektórych ras,
- ✔️ ryzyko związane ze znieczuleniem ogólnym, niewielkie u zdrowego psa, ale nigdy zerowe.
W jakim wieku wykonać zabieg?
Termin zależy od płci, rasy i masy ciała dorosłego psa.
- ✔️ Rasy małe i średnie: po osiągnięciu dojrzałości, u suk często przed pierwszą cieczką lub między cieczkami.
- ✔️ Rasy duże i olbrzymie: wczesną kastrację wiąże się z większym ryzykiem chorób stawów, np. zerwania więzadła krzyżowego, dlatego zwykle odkłada się ją do zakończenia wzrostu, często do 12-18 miesięcy.
- ✔️ Suki: najlepiej w fazie spoczynku, ok. 2-3 miesiące po cieczce.
Ostateczny termin najlepiej ustalić podczas konsultacji w sprawdzonej lecznicy, na którą warto zapisać się z wyprzedzeniem. Doświadczony weterynarz w Białymstoku najpierw dokładnie zbada psa, oceni jego rozwój i dopiero na tej podstawie dobierze moment zabiegu do rasy, wieku oraz stanu zdrowia.
Jak przygotować psa do zabiegu?
Bezpieczne przeprowadzenie narkozy wymaga wcześniejszego wykluczenia przeciwwskazań, dlatego standardowa kwalifikacja do zabiegu oraz przygotowanie w domu obejmują:
- Badanie kliniczne z osłuchaniem serca i płuc.
- Badania krwi (morfologia i biochemia), a u psów starszych lub z podejrzeniem choroby serca także EKG lub echo serca.
- Głodówka: u dorosłych psów zwykle 8-12 godzin bez jedzenia. U szczeniąt i ras miniaturowych jest krótsza, bo grozi im hipoglikemia, więc trzeba trzymać się zaleceń lekarza.
- Informacja o lekach, suplementach i wcześniejszych reakcjach na znieczulenie.
Jak wygląda zabieg i znieczulenie?
Kastrację wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, po premedykacji (leki uspokajające i przeciwbólowe) i założeniu wkłucia dożylnego. W trakcie zabiegu monitoruje się m.in. tętno, saturację i ciśnienie. Kastracja samca jest stosunkowo krótka, natomiast u suk to operacja jamy brzusznej, wymagająca doświadczenia zespołu i pełnego zaplecza chirurgicznego. Metodę zabiegu i schemat znieczulenia dobiera lekarz po konsultacji, w zależności od wieku, rasy i stanu zdrowia zwierzęcia.
Jak wybrać lekarza i klinikę do zabiegu?
Zwróć uwagę na doświadczenie zespołu chirurgicznego, diagnostykę przedoperacyjną, monitorowanie pacjenta w trakcie znieczulenia oraz jasną komunikację o kosztach i opiece pooperacyjnej. Dobrze, by lekarz był dostępny także po zabiegu, gdyby pojawiły się niepokojące objawy. O jakości decyduje sprzęt, doświadczenie i podejście do pacjenta, a nie sam wystrój czy wielkość placówki. Warto zapytać, jak wygląda opieka po operacji, czy klinika oferuje kontrolę rany i kto odpowiada na pytania opiekunów w pierwszych dobach. Przykładem placówki nastawionej na chirurgię miękką i ortopedię jest Centrum Weterynaryjne Boliłapka, gdzie prowadzi się zarówno konsultacje, jak i zabiegi operacyjne.
Rekonwalescencja po kastracji
- ✔️ Kołnierz ochronny lub body pooperacyjne przez cały okres gojenia, bo wylizanie rany to najczęstsza przyczyna powikłań.
- ✔️ Ograniczenie ruchu przez 10-14 dni: krótka smycz, bez biegania i skakania.
- ✔️ Codzienna kontrola rany. Zaczerwienienie, obrzęk lub wysięk wymagają wizyty u lekarza.
- ✔️ Leki przeciwbólowe tylko według zaleceń.
- ✔️ Mniejsze porcje karmy i regularne ważenie.
- ✔️ Zdjęcie szwów zwykle po 10-14 dniach, jeśli nie zastosowano szwów wchłanialnych.
Uporczywe wymioty, brak reakcji na bodźce, blade dziąsła, krwawienie z rany lub silny ból w pierwszej dobie wymagają natychmiastowego kontaktu z lecznicą.
Podsumowanie
Kastracja psa ma udokumentowane korzyści zdrowotne, zwłaszcza w profilaktyce chorób układu rozrodczego, ale nie jest zabiegiem obojętnym i nie każdy pies powinien przejść go w tym samym wieku. Najważniejsze są trzy rzeczy: dobra konsultacja przed zabiegiem, staranne znieczulenie i konsekwentna opieka w domu.
Artykuł sponsorowany
